Terugblik op het elfde Oegstgeester Dictee

Het elfde Oegstgeester Dictee vond op dinsdagavond 18 november plaats in een totaal vernieuwde en verfraaide aula van het Teylingen college Duinzigt. 

Dankzij de Oranjevereniging Oegstgeest hebben de organisatoren dit dictee een doorstart kunnen geven. 

Het dictee werd samengesteld door Gerwin van der Werf, schrijver van het Boekenweekgeschenk. De gemiddelde score was 23,9 fouten. Frequent fout gespelde woorden waren onder andere: gedubbelcheckt, doomscrolt, Facebookaccount, verdikkeme nog aan toe, kant- en klaarmaaltijden, vinylfetisjisten, sisyfusarbeid, geoutsourcet, sousafoon spelen en macrameeën. 

De eerste prijs van de liefhebbers ging naar René Muller met zes fouten, Ed Noordijk won de tweede prijs met tien fouten. De enige aanwezige specialiste was Lizi van Vollenhove met acht fouten. Zij vond dat René Muller zich de volgende keer als specialist moet inschrijven, wat hij beaamde. Het winnende team was team Oranjelaan, met Ed Noordijk, Juliën Puylaert en Hans Varkevisser. Zij behaalden een gemiddelde van 17,3 fouten. De tweede teamprijs ging naar team Apostrof 25, met een gemiddelde van 23,3 fouten. Zij doen al vele jaren mee en vielen dit jaar voor de vierde keer in de prijzen. Bijzonder was dat er ook een negenjarig meisje, Nova Holodiuk, uit Oekraïne meedeed. Ze was er samen met haar vader. Burgemeester Jaensch interviewde haar. Ze spreekt thuis Oekraïens en op school Nederlands en Engels.

Dank aan de vrijwilligers, de schrijver, de voorlezer Jaap Smit, oud-commissaris van de Koning in Zuid-Holland, de juryleden Ton den Boon, Marèse Peters, Els van der Geest, Rolien Paulus en Hetty den Brok en ook aan de burgemeester Emile Jaensch, die de prijzen uitreikte.

De volledige tekst van het elfde Oegstgeester Dictee - Gerwin van der Werf:

Homo faber

Daar zit u dan, ten langen leste. De pennenpunt gescherpt, de werking gedubbelcheckt. Vergeef me, u bent allang gefossiliseerd. Laten we eerlijk zijn, de AI-revolutie heeft de dicteetijgers naar het pleistoceen verwezen. Wie kan überhaupt nog spellen? En waarom zou je het leren? Wij hebben immers artificiële intelligentie. Tja, AI, je bent ervoor of er mordicus tegen. Houdt u het bij de spellingchecker voor whatsappjes, een sporadisch dm’etje, of doomscrolt u zich door de dag als sneue iPhoneverslaafde boomer met een gehackt Facebookaccount en vergevorderde brainrot? Bent u het nog wel zelf, of bent u een avatar van een chatbot, die allang is voorbijgegaan? Als alles artificieel is, wat is dan in godsnaam nog van waarde? Alles van waarde is weerloos, dichtte Lucebert. Van alles is weer waardeloos, plagieer ik deze grote Vijftiger een tikje gratuit. Maar er is hoop. De contrarevolutie is ingezet en verdikkeme nog aan toe, door de generatie Z nota bene! Die consumeert geen kant-en-klaarmaaltijden maar kokkerelt weer zelf. Die leest papieren non-fictieboeken en draait platen. Hifiapparatuur, lp-hoezen en pick-upnaalden zijn niet langer het domein van kapotgeblowde vinylfetisjisten en andere wandelende clichés uit de jaren zeventig. Maar met de hand schrijven, is dat nochtans een verloren metier? Wie is nog bekend met de capillaire werking van de ganzenveer? Onlangs volgde ik een kosteloze demonstratie perkament maken op een Twentse wellnessboerderij, waarbij een aimabele tukker een negende-eeuws ambacht uit benedictijner- en cisterciënzerkloosters minutieus uitoefende. De donkere middeleeuwen herleefden. Met een lunellum, ook wel halvemaanmes genoemd, schraapte hij de poriën van de huid van een doodgeboren kalf, die hij daarna met kalk en puimsteen bewerkte. Je moet van goeden huize komen voor zoiets. Ik ben te veel een flierefluiter en te weinig een langeafstandsloper. Toch heb ik ervan genoten, het na-apen van dat monnikenwerk. Passé of niet, wij zijn de homo faber, de makende mens, en straks als wij onze sisyfusarbeid volledig geoutsourcet hebben aan chatbots en big tech, kunnen wij ons te allen tijde onledig houden met onze archaïsche hobby’s: sousafoon spelen, grammofoonplaten draaien, macrameeën, of dictees kalligraferen met Oost-Indische inkt. Ik wens u daar veel genoegen mee!