Politieke bespiegelingen • Het dorp Oegstgeest

In de bijna 50 jaar dat ik in Oegstgeest woon ervaar ik Oegstgeest als een prachtige woongemeente  met relatief veel voorzieningen. In gesprekken met vrienden en bekenden kwam het thema: ‘Wat is Oegstgeest nu eigenlijk, een dorp of een stad?’ de laatste tijd regelmatig aan de orde. 

Oegstgeest wordt vaak door de gemeente en door veel inwoners liefkozend ‘dorp’ genoemd. Waarschijnlijk bedoelen ze dat er zoveel groen is en dat dat moet worden behouden.

Of Oegstgeest een dorp is betwijfel ik al een tijdje. Sinds Oegstgeest de omvang van 26.000 inwoners is gepasseerd beschouw ik onze gemeente als een kleine stad. Gebouwd op twee strandwallen en het gebied daartussen, al vele duizenden jaren geleden. Het stadium van dorp is Oegstgeest allang gepasseerd. Of toch niet?

Oegstgeest is ongeveer even oud als Leiden, waarover in schriftelijke stukken sinds het jaar 860 sprake is. In 1266 kreeg Leiden stadsrechten. Oegstgeest is iets jonger, namelijk van 870. Wat we wel weten is dat de eerste bebouwing met een kerk, die nu het Groene Kerkje heet, dateert van 741. Het gebied erom heen telde toen al honderden bewoners. Maar Oegstgeest heeft nooit stadsrechten gekregen.

De nieuwste wijk van Oegstgeest is Nieuw-Rhijngeest. De verkoopbrochure uit 2006 prijst deze wijk juist aan als een waterstadje aan de Oude Rijn.

Zijn we nu een dorp, een stadsdorp, een dorpsstad, een groot dorp? We hebben een Dorpsstraat, een Dorpscentrum, dorpsmarketing. Met een Repair Café waar het er ouderwets dorps en gezellig aan toe gaat. Nog een kenmerk: je komt elkaar tegen op straat en in de supermarkt en groet elkaar, want je kent elkaar. Een dorpsplein ontbreekt echter. Wellicht komt die er in de plannen voor een Huiskamer in het Lijtweg-gebied.

Wat Oegstgeest vooral een dorp maakt is het ontbreken van grote-stad-voorzieningen, zoals een concertzaal, een schouwburg, bioscopen, cafés, een ziekenhuis, een spoorwegstation.
Andere kenmerken van een stad heeft Oegstgeest weer wel: veel scholen, sportverenigingen, een grote bevolkingsdichtheid, grote en kleine flats. En in onze gemeente wonen ook veel stadse mensen, die in een van de grote steden werken en in Oegstgeest wonen. Eigenlijk kan je Oegstgeest een stadsdorp noemen.
Hét doorslaggevende element voor het dorpse karakter van onze gemeente vind ik echter de helgroene stoeptegels bij boomspiegels, die door aanpalende bewoners wordt onderhouden. Dat is pas dorps, je kunt het bijna kleinsteeds noemen.

Harry Vissers

vissers.harry@planet.nl