Landelijke ganzentelling Polders Poelgeest

Jaarlijks veroorzaken ganzen voor tientallen miljoenen euro’s schade aan de Nederlandse landbouw. Ook rondom luchthaven Schiphol ziet men de gans liever gaan dan komen. Om een goed beeld te krijgen van het aantal ganzen en hun verspreiding, vond op zaterdag 18 juli in heel Nederland de jaarlijkse juli-telling van ganzen plaats. Ook in de Polders Poelgeest werden de verschillende soorten geteld door leden van de Wildbeheereenheid Ade van de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging.

Christel Schattevoet, Ben Hoogduin, Youri van Velsen en Bram Zuijderduin maakten op 18 juli een telronde door onder andere de ‘Polders Poelgeest’. Een polder die voor 2007 nog ‘gewoon’ uit weilanden bestonden en waar volgens molenaar Hoogduin, wiens familie de Klaas Hennepoelpolder en de Veerpolder beheerde, destijds zomaar tweehonderd hazen en veel weidevogels hun thuis hadden. 

De polders zijn twintig jaar geleden door Het Zuid-Hollands Landschap ingericht als moeras- en rietgebied, waardoor veel (water)vogels het ‘paradijsje’ hebben weten te vinden. Hieronder veel ganzen. Volgens sommigen zijn dat er inmiddels tè veel.

Voor toekomstig natuurbeleid is het van belang om een betrouwbare telling van de ganzen te hebben. Vandaar dat overal in het land tegelijk geteld werd. Deze statistieken kunnen zo een basis vormen voor beleid, monitoring en beheermaatregelen.

Schade

Uit de meest recente cijfers van uitvoeringsorganisatie BIJ12 blijkt dat de grauwe gans ruim 46,4 miljoen euro landbouwschade veroorzaakt, de brandgans 11,4 miljoen euro en de kolgans 6 miljoen euro. Die schade ontstaat doordat grote groepen ganzen onder andere grazen op graslanden die juist in het voorjaar en de zomer essentieel zijn voor boeren. Het gras is bedoeld als voer voor koeien, maar wordt op grote schaal opgegeten of vervuild door ganzen. Voor boeren betekent dit minder opbrengst, extra kosten en onzekerheid in hun bedrijfsvoering. Een deel van de schade wordt vergoed. Deze schadevergoedingen worden betaald uit publieke middelen. “Dat is geld dat ook had kunnen worden ingezet voor andere doelen in het landelijk gebied, zoals natuurherstel, biodiversiteit, weidevogelbescherming of verbetering van leefgebieden. Juist daarom is goed onderbouwd ganzenbeheer van belang”, laat de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging in een persbericht weten.

Tellen

Op zaterdag 18 juli werd er in de Polders Poelgeest door de leden van de Wildbeheereenheid ‘Ade’ en de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging ogenschijnlijk zonder moeite professioneel geteld. Er werd gelet op een zevental soorten ganzen: de grauwe gans, de Canadese gans, de nijlgans, de boerengans, de brandgans, de Indische gans en de kolgans.

Enkel de exemplaren op de grond worden geteld. “Alles wat vliegt, tellen we niet”, liet Christel Schattevoet weten.

In de Polders Poelgeest gaan de ganzen overigens niet op zoek naar voedsel; daar slapen ze en broeden ze. Eten doen ze op vliegafstand, onder andere op de eiwitrijke graslanden in de omliggende polders en de Haarlemmermeer of bij Golfclub Kagerzoom. Maar ze eten niet alleen gras. Ook velden met tarwe, suikerbieten of winterwortels moeten eraan geloven. 

“De balans is zoek”, benadrukt Youri van Velsen. “Er zijn te veel ganzen voor deze kleine Zuid-Hollandse polders.”

Schudden

Overigens verschilt de wetgeving over het bestrijden van de ganzenoverlast per provincie. In de Polders Poelgeest wordt niet op ganzen gejaagd, maar wordt door middel van schudden of prikken van de eieren voorkomen dat alle broedsels uitkomen. 

Schieten

In andere polders mag wel geschoten worden. De Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging zou graag zien dat ganzen als wild bij de poelier terecht zouden komen, om zo ook bij te dragen aan een duurzame manier van met voedsel omgaan.

“Het is helaas moeilijk om een goede afzetmarkt voor de geschoten ganzen te vinden”, vertelde Bram Zuijderduin. “Onze jagers moeten zelfs geld betalen om ze bij de poelier af te leveren.” “Ook bij de voedselbank kunnen we ze niet kwijt,” voegde Ben Hoogduin daaraantoe, “omdat bij de aflevering van vlees heel strenge hygiëne-richtlijnen komen kijken.”

Daarnaast vraagt het ook wel wat extra aandacht in de keuken om gans op een juiste manier klaar te maken. “Een gans heeft een sterke borstspier, en moet op een speciale manier worden bereid. Maar het is prachtig vlees. Veel mooier dan zielige kippen die in korte tijd vet worden gemest.” 

De jagers legden uit dat er eind jaren tachtig van de vorige eeuw bijna geen ganzen in Zuid-Holland te vinden waren. “Toen is de grauwe gans weer op de Zuid-Hollandse eilanden opnieuw geïntroduceerd.”

Actie

De vier leden van Wildbeheereenheid Ade waarschuwen ervoor dat als er geen actie wordt ondernomen, er te veel ganzen (‘dat kunnen er zomaar tweeduizend worden’) in de Polders Poelgeest hun thuis gaan vinden. “Als er te veel ganzenpoep in het ondiepe water hier terechtkomt, wordt de kans op ziektes zoals botulisme en vogelgriep steeds groter. En dat is ook niet goed voor de andere watervogels en de mensen die het gebied bezoeken of in de omgeving wonen.”

Getallen

In het totale telgebied van de WBE Ade, waar de Polders Poelgeest deel van uitmaken, werden er op 18 juli de volgende ganzen waargenomen: 155 brandganzen, 6162 grauwe ganzen, 319 grote Canadeze ganzen, 1 Indische gans, 792 Nijlganzen, 16 boerenganzen en geen kolganzen. In het totaal dus 7445 ganzen.

De telling is essentieel om een actueel en realistisch beeld van de situatie te krijgen. Deze gegevens helpen provincies, faunabeheereenheden en andere betrokken partijen bij het maken van beleid. “Wij vinden het belangrijk om ons steentje bij te dragen”, aldus de jagers. “Met veel plezier trekken we telkens de natuur in, en helpen we, onder streng toezicht, om de populatie van de diverse wild- en vogelsoorten op peil te houden.”

Tekst en foto Willemien Timmers