Marathonzitting nieuw plan Endegeest
Algemeen‘Behoud door ontwikkeling’. Dat is volgens de gemeenteraad van Oegstgeest het principe om kasteel Endegeest en het park duurzaam te behouden. De ontwikkeling van nieuwe bebouwing en vergroting van bestaande bebouwing is daarbij de financiële motor waarmee het behoud betaald wordt. Maar de grote vraag is of de ontwikkelaars met het nieuwe bestemmingsplan voor Endegeest niet te veel bebouwing is gegund. Dit thema beheerste een vijf uur durende zitting vrijdag 11 augustus bij de Raad van State. Op de publieke tribune zaten veel (volgens sommigen zeker dertig) Oegstgeestenaren.
Door Adrie van der Wel
De Historische Vereniging Oegstgeest, de stichting Behoud Wilhelminapark en Geesten en de bewoners van buitenplaats Rhijngeest stellen allemaal dat de nu toegelaten bebouwing een aantasting vormt van de cultuurhistorische waarden van het kasteel en het park. Door een te grote massa en bouwhoogte.
Beeldkwaliteitsplan
Om die waarden te beschermen is door de gemeente onder meer een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Maar de gemeente heeft dit plan handig losgekoppeld van het bestemmingsplan. De regels in het beeldkwaliteitsplan zijn daardoor niet meer dan vrijblijvende regels in vergelijking met de strenge regels in het bestemmingsplan.
Volgens dat beeldkwaliteitsplan mag de bebouwing in de directe omgeving van het kasteel niet hoger worden dan 13,5 meter. Maar in het bestemmingsplan is voor een deel van het zogeheten dienstengebouw al meteen een uitzondering gemaakt. Het mag 15 meter hoog worden.
Een van de staatsraden wilde weten waarom de gemeente niet maximaal 13,5 meter voor het dienstengebouw heeft voorgeschreven. “Hier lag toch de kans om te voldoen aan het beeldkwaliteitsplan. Die eis staat daar toch vrij hard in.”
Maar de advocate van de gemeente sprak van bestaande rechten van de eigenaren van het gebouw die gerespecteerd moeten worden. In het vorige bestemmingsplan voor dit gebied werd ook een bouwhoogte van 15 meter toegelaten. Nu lager bouwen betekent voor de ontwikkelaars minder vierkante meters en dus minder opbrengsten. Volgens de gemeente is 15 meter aanvaardbaar en het tast de cultuurhistorische waarden niet aan. “Het kasteel torent nog steeds boven de andere bebouwing uit”.
Ensemble
“Het kasteel Endegeest is een rijksmonument en vormt samen met de bijgebouwen een waardevol ensemble”, aldus de advocate. “De gemeentelijke monumentencommissie heeft al in 2017 geadviseerd dat ruimtelijke ontwikkelingen op het landgoed Endegeest qua maat, schaal en hoogte ondergeschikt moeten zijn aan het beeldbepalende kasteel en optisch onder de bomen staan”, stelde de voorzitter van de Historische Vereniging daar tegenover. “Het gaat erom dat het kasteel een kroonjuweel is en op het landgoed moet ‘shinen’.”
“Het hele bestemmingsplan moet over”, vindt ook de Stichting Behoud Wilhelminapark. Een woordvoerder wijst op de cultuurhistorische bescherming. “Bescherming die niet waargemaakt wordt.” Volgens de stichting moeten nieuwe ontwikkelingen in dit gebied zeer zorgvuldig worden afgewogen. En dat kan alleen maar na een grondig onderzoek. “Zo’n onderzoek heeft niet plaatsgevonden.” Daarom heeft de stichting zelf deskundigen voor zo’n onderzoek ingehuurd. Hun conclusie over het bestemmingsplan is volgens de stichting niet mals.
De Raad doet binnen enkele maanden (tussen de zes en twaalf weken) uitspraak.